Tarihi akışını değiştiren hayvanlar

Tarihte öyle hayvanlar vardır ki, tarihin akışına yüzde yüz etki etmişler, tarihin seyrini değiştirmişlerdir. Herkesin tahmin edebileceği gibi bunların başında at gelir. Mısır ve Hitit ordularındaki savaş arabalarından tutun da, Büyük İskender ve Cengiz Han’ın o büyük imparatorlukları kurabilmeleri atlar sayesinde olmuştur. İspanyol denizci Cortes ve arkadaşları Amerika kıtasını 600 adamıyla ele geçirirken en büyük yardımcıları yine atlar olmuştur.

Yalnız ilk çağda değil, tüm tarih boyunca atların, insan yaşamında özellikle de askeri alanda çok büyük rolü ve önemi olduğu görülür. Atlar bin yıllar boyunca insanın yanındaydı. Onların insanlık tarihini de­ğiştirmesi son derece doğal. Ancak hiç aklımıza gelmeyen bazı hayvanların da tarihin akışına etki ettiğini söyleyebilirim.

Sivrisineklerin de en az atlar kadar insanlık tarihinin kaderinde önemli bir rol oynadığını söylesem belki bir çoğunuz ‘hadi canım, ne alakası var’ diyebilir. Sivrisinek de­yip geçmeyin. Sivrisinekler neredeyse insanın ortaya çıkışından beri başa be­la oldular. Bakın sivrisinekler insanlık tarihine nasıl etki etmiş, tarihin akışını nasıl değiştirmiş.

Bilinen kaynaklara göre; MÖ 500 yılında sıtma hastalığının ne­deninin sivrisinekler olduğu Hindis­tan’da anlaşılmıştı. Brahman vaizi olan Sustra, sivrisineklerin hastalığın nedeni olduğunu anlamıştı. Ne var ki bu düşüncesine kimse kulak asmadı. Eğer bu düşüncesi ciddiye alınsaydı ve sivrisineklere karşı Hindistan’da bir önlem alınabilseydi tarihin akışı çok farklı olacaktı.

Makedonya kralı Philippos’un oğlu olan İskender babasının ölümü ardın­dan tahta geçmişti. Genç bir kraldı; ama bununla yetinecek değildi. İsken­der önce Yunan krallıklarını birleştir­di, Mısır’ı fethetti, Anadolu’yu ele ge­çirdi. O dönemin yenilemez diye nite­lendirilen Pers ordularını yendi ve Pers İmparatorluğu’nu topraklarına kattı.

Makedonya’dan çıktığı yolda Hindistan’a kadar her yeri ele geçirdi. (M. Ö. 323) Bunları yaptığında yaşı yalnızca 33’tü. Ne var ki, Hindistan’da bir sivrisineğin soktuğu Büyük İskender sıtmaya ya­kalandı ve çok geçmeden öldü. Onun ölümünün ardından büyük imparator­luğu parçalandı. Her parça savaşlar ve taht kavgalarıyla tarih sahnesinde eri­di gitti.

Tıp­kı Hindistan’da yaşayan ataları gibi, Roma İmparatorluğu’nun sona erme­sine de neden olan faktörlerden biri yine sivrisinekler oldu. Kimileri Roma İmpara­torluğunu yıkanın Vizigot kralı Alaric olduğunu söylerse de, bu aslında bi­raz eksik bir saptama.

Roma ordusu sivrisineklerin neden olduğu sıtma yüzünden oldukça zayıf düş­müştü. Romalılar bunun sonucunda Vizigotlar’a yenildiler. Tarihin tuhaf bir cilvesi, bir süre sonra Alaric de siv­risinekler yüzünden hastalanıp öle­cekti.

Sivrisinekler, Roma tahtının yıkıl­masına neden olmuşlardı; ama İngiliz tahtını kurtaracaklardı. Oliver Cromwell İngiltere iç savaşı sırasında Par­lamento Ordusunu yöneten komutan­dı. Otuz Yıl savaşları denen dönemin ardından Kral 1. Charles’ı tahtından indirmiş, bir parlamento kurup cum­huriyeti ilan etmişti.

Ne var ki bu cumhuriyet uzun ömürlü olamadı. Cromwell Ağustos 1658 yılında sıt­maya yakalandı; 3 Eylül’de de öldü. 13 gün sonraysa Cumhuriyet kurum­ları feshedildi ve 2. Charles’in taç giy­me töreni yapıldı. İngiliz hanedanı monarşinin sürmesini askerlerine de­ğil, sivrisineklere borçluydu.

1690 yılında Barbados’ta sivrisinekler Kanada’da Fransızlara saldırmak üzere yola çıkan İngilizleri sarıhummayla durdurdular.

1802’ye geldiğimizde Napolyon Fransa’nın Louisiana üzerindeki hak taleplerini desteklemek ve Haiti’deki bir köle ayaklanmasını bastırmak için birliklerini gönderdi. 33 bin askerin 29 bini sivrisineklerin yaydığı sarıhummadan öldü. Lousiana ABD’ye dahil oldu, Haiti ise özgürlüğüne kavuştu.

1905’te Panama’da sivrisinekler, sarıhumma salgınından paniğe kapılan işçilerin kaçması yüzünden neredeyse Panama kanalının yapımını engellemeyi başarıyorlardı.

1939’da, DDT sivrisinekleri ve diğer haşaratı engellemek amacıyla denendi. Sivrisinekler sonunda bu kimyasala bağışıklık geliştirdiler ama insanlar geliştiremedi.

1942’de Japon birlikleri dünya kinin ihtiyacının çoğunu karşılayan Doğu Hint Adalarını ve böylece bilinen tek güvenilir sıtma ilacını ele geçirdiler. Müttefik birliklerini uzaklaştırmakta en iyi dostları sivrisinekler oldu. 1942-1945 yılları arasında Doğu’daki ABD birliklerinin yaklaşık 500 bini sıtma dolayısıyla hastaneye yattı.

1965-1975 arası Vietnam’da sivrisinekler her gün 1.000 Amerikan askerinden 53’üne sıtma bulaştırıyordu.

İşte gördünüz mü küçücük sivrisinekler neler yapmışlar, tarihte nelere yol açmışlar.

Günümüzde de sivrisineklerin neden olduğu sıtma, Deng humması ve sarıhummanın yanı sıra kanla bulaşa yeni ve ölümcül hastalıklar taşıdıkları ortaya çıktı. Bu hastalıklar sonucu milyonlarca insan yaşamını yitiriyor.

At ve sivrisinek gibi hayvanların dışında tarihin akışına etki eden başka hayvanlar da var elbette… Fare-yılan-kedi-köpek-şempanze ve daha bir çok hayvan tarihte önemli roller oynamışlardır.
Bu hayvanlar; salgın hastalıklardan dinlere, uzay çalışmalarından , çeşitli bilimsel deneylere kadar insanların kaderlerine doğrudan etki etmişlerdir.

Be the first to comment

Leave a Reply

Your email address will not be published.


*